Latince ismi Salvia olan adaçayı diş otu ve meryemiye olarak da bilinmektedir. Lamiaceae familyasına ait olan bitki özellikle Avrupa’da çok yaygın olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde de adaçayı yaygın olarak bilinmekte ve içilmektedir. Bitkinin boyu yaklaşık olarak otuz cm ile yetmiş cm arasında değişmektedir. Bitkinin çiçekleri mor tonlarında olup halka görünümündedir. Simetrik olarak yetişen yaprakları ise gümüş rengindedir ve güneş altında parlayarak ıtırlı bir koku yayarlar. Adaçayı bitkisi çok güneş istediği için kış mevsiminde üzerinin özellikle çam dalları ile kaplanması çürümesini ve don olaylarından korunmasını sağlayacaktır. Adaçayının bir çok faydası bulunmaktadır.
Adaçayı’nın Faydaları Nelerdir?
- Vücudu güçlendirici özelliğe sahip olduğu için özellikle hastalıklardan sonra veya yorgunluk durumundan sonra içilmesi güçsüzlük durumunu ortadan kaldırır.
- Antibakteriyal ve antiseptik özelliğe sahiptir.
- En çok kullanıldığı hastalıklar; bademcik iltihabı, boğazda ağrı ve yutkunma, aşırı derecede terleme ve hazımsızlık durumlarıdır.
- 1920 senesinden itibaren Amerika’da yapılan araştırmalar neticesinde tıbbi onay alarak boğaz ağrısını ve dişeti yaralarını geçirmekte etkili olduğu kanıtlanmıştır.
- Adaçayı bulunan boğaz spreylerinin boğaz ağrılarını tedavi ettiği bilinmektedir.
- İçerdiği cineol isimli madde sayesinde öksürüğü engelleyici bir özelliğe sahiptir. Ayrıca mevcut olan öksürük rahatsızlığına da iyi geldiği bilinmektedir.
- Anti-Hydrotic özelliği bulunduğu için özellikle gece terlemelerine karşı oldukça etkilidir. Avrupa’da adaçayından çeşitli terlemeyi engelleyen ilaçlar üretilmektedir.
- İngiltere’de gerçekleştirilen çeşitli araştırmalar neticesinde adaçayının beyne de iyi geldiği ve hafızayı güçlendirdiği ortaya çıkmıştır. İlerleyen yaşlarda unutkanlık olarak bilinen Alzheimer rahatsızlığının neticesinde yok olan beyin hücrelerini koruduğu da bilinmektedir.
- Adaçayının içerisinde östrojen maddesi bulunduğu için özellikle menopoz dönemindeki bayanlar içinde faydalıdır. Menopoz döneminde meydana gelen şikayetleri minumum seviyeye çektiği bilimsel araştırmalar sonucunda kanıtlanmıştır.
- Adaçayının aç karna içildiği zaman kan şekerini düşürdüğü de bilinmektedir.
- Adaçayı aynı zamanda dişler içinde oldukça faydalıdır. Dişleri kuvvetlendirici ve parlaklık sağlayıcı özelliği bulunmaktadır.
Adaçayı’nın Zararları Nelerdir?
- Sürekli ve fazla miktarda kullanılmamalıdır.
- Mide veya on iki parmak bağırsaklarında meydana gelen ülser rahatsızlığında, hepatit ve gastrit hastalıklarında içerisinde uçucu yağ bulunan bitkilerin hiçbirisi kullanılmamalıdır. Buna adaçayı da dahildir.
- Hamile bayanlar kullanmamalıdır. İçerisinde düşük yapmaya neden olabilecek çeşitli maddeler bulunduğu için anne adayları adaçayı tüketmemelidirler.
- Anne sütünün vücut içerisinde yoğunluğunu azaltıcı etkisi olduğu için bebek emziren anneler adaçayından uzak durmalıdırlar.
- Küçük çocuklara içirilmemesi tavsiye edilmektedir.
Adaçayı’nın Kullanım Şekilleri
Çay Olarak Tüketmek : Bir tatlı kaşığı adaçayı yaprağı bir bardak kaynar suyun içerisine konularak haşlanır ve ağzı kapalı olarak on beş dakika süreyle demlenmesi beklenir. Demlenen çay süzüldükten sonra gün içerisinde iki üç bardak olarak tüketilir. Kurutulmuş adaçayının dışında taze olarak kullanılacak adaçayında demleme süresi beş dakikadır.
Gargara ve Çalkalama : Bu yöntem diş sağlığı ve beyazlatmada etkilidir. 3 Kaşık adaçayı yaprağı 2 bardak normal suyun içerisine konarak kaynatılmak üzere ocağın üzerine konur. Su kaynamaya başladığı zaman ateşten alınarak on beş dakika süreyle demlendirilir. Demlenen çay süzüldükten sonra gün içerisinde beş on kere gargara yapılarak tükürülür.
Oturma Banyosu : İki avuç adaçayı yaprağı iki bardak suyun içerisinde bir gece bekletilir. Ertesi gün kaynama derecesine kadar ısıtılır ve beş on dakika demlenmesi beklenir. Demlenen çay süzülerek banyo yapılacak suyun içerisine katılır.
